Υποστήριξη από τη Διάγνωση έως την Αποκατάσταση και τη Ζωή μετά τον Καρκίνο

Υποστήριξη από το Σοκ της Διάγνωσης έως την Αποκατάσταση και τη Ζωή μετά τον Καρκίνο

Η διάγνωση του καρκίνου δεν αφορά μόνο το σώμα. Μπορεί να επηρεάσει βαθιά την αίσθηση ασφάλειας, την εικόνα του εαυτού, τις σχέσεις, την καθημερινότητα και τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος αντιλαμβάνεται το μέλλον του. Το αρχικό σοκ, η αβεβαιότητα, οι απαιτήσεις των ιατρικών διαδικασιών και ο φόβος της υποτροπής μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά το νευρικό σύστημα και την ψυχική ανθεκτικότητα. Η Κλινική Υπνοθεραπεία μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά σε διαφορετικά στάδια αυτής της διαδρομής, πάντοτε παράλληλα με την ογκολογική φροντίδα. Δεν αντιμετωπίζει τον καρκίνο και δεν αντικαθιστά τη χειρουργική επέμβαση, τη χημειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία, την ανοσοθεραπεία, την ορμονοθεραπεία ή οποιαδήποτε άλλη ιατρική αγωγή. Μπορεί, όμως, να βοηθήσει τον άνθρωπο να διαχειριστεί την ψυχική και σωματική επιβάρυνση της νόσου, να μειώσει το άγχος και να διατηρήσει μια ουσιαστικότερη σχέση με τον εαυτό και τη ζωή του.

Υπάρχει Συγκεκριμένο Ψυχολογικό Προφίλ των Ανθρώπων που Εμφανίζουν Καρκίνο;

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο ψυχολογικό προφίλ των ανθρώπων που εμφανίζουν καρκίνο. Ούτε υπάρχουν χαρακτηριστικά προσωπικότητας που προκαλούν τη νόσο. Άνθρωποι εξωστρεφείς ή εσωστρεφείς, αισιόδοξοι ή απαισιόδοξοι, άνθρωποι που εκφράζουν εύκολα τα συναισθήματά τους και άνθρωποι που δυσκολεύονται να το κάνουν μπορεί να νοσήσουν. Δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι ο καταπιεσμένος θυμός, η λύπη, η πικρία, η απόρριψη ή ένα ψυχικό τραύμα μετατρέπονται σε καρκίνο. Αντίστοιχα, δεν έχει αποδειχθεί ότι ο καρκίνος ενός συγκεκριμένου οργάνου αντιστοιχεί σε ένα συγκεκριμένο ανεπίλυτο συναίσθημα. Τέτοιες ερμηνείες μπορεί, άθελά μας, να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι ο άνθρωπος προκάλεσε την ασθένειά του επειδή δεν σκέφτηκε, δεν ένιωσε ή δεν έζησε «σωστά».

Ο καρκίνος είναι ένα σύνθετο σύνολο νοσημάτων που συνδέεται με γενετικές μεταβολές και με την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη κυττάρων. Στην εμφάνισή του μπορεί να συμμετέχουν η ηλικία, η κληρονομικότητα, τυχαία σφάλματα κατά την κυτταρική διαίρεση, ορισμένες λοιμώξεις, περιβαλλοντικές εκθέσεις και αναγνωρισμένοι παράγοντες κινδύνου. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί μία συγκεκριμένη αιτία. Η κατάθλιψη δεν αποτελεί κρυμμένη μορφή καρκίνου και ο καρκίνος δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός «βγάζει προς τα έξω» ένα ψυχικό σοκ ή μια αυτοκαταστροφική διάθεση. Ένας άνθρωπος δεν ευθύνεται για τη νόσο του λόγω των συναισθημάτων, των τραυμάτων ή της προσωπικότητάς του.

Η Σχέση Ανάμεσα στο Στρες, στο Τραύμα, στο Σώμα και στον Καρκίνο

Το χρόνιο στρες είναι πραγματικό και επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό. Μπορεί να διαταράξει τον ύπνο, την όρεξη, την πέψη, τη συγκέντρωση, τη διάθεση και τη δυνατότητα ανάπαυσης. Μπορεί επίσης να διατηρεί το σώμα σε παρατεταμένη κατάσταση επαγρύπνησης και να συνδέεται έμμεσα με επιβαρυντικές συμπεριφορές, όπως το κάπνισμα, η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, η μειωμένη σωματική δραστηριότητα ή η δυσκολία φροντίδας του εαυτού. Τα τραυματικά γεγονότα μπορούν να αφήσουν επίμονα ίχνη στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος και το αυτόνομο νευρικό σύστημα αντιλαμβάνονται την ασφάλεια και τον κίνδυνο. Ο άνθρωπος μπορεί να βιώνει σωματική ένταση, υπερδιέγερση, δυσκολία ύπνου, φόβο, αποσύνδεση ή έντονες αντιδράσεις σε ερεθίσματα που θυμίζουν το αρχικό γεγονός. Αυτό αποτελεί πραγματική ψυχοσωματική επιβάρυνση, αλλά δεν σημαίνει ότι το τραύμα μετατράπηκε σε όγκο.

Τα μέχρι σήμερα δεδομένα στους ανθρώπους δεν αποδεικνύουν ότι το στρες προκαλεί άμεσα καρκίνο. Εργαστηριακές μελέτες διερευνούν πιθανούς μηχανισμούς μέσω των οποίων οι ορμόνες του στρες μπορεί να επηρεάζουν το περιβάλλον ενός ήδη υπάρχοντος όγκου, όμως αυτό δεν αποδεικνύει ότι ένα δύσκολο συναίσθημα ή ένα σοκ δημιουργεί από μόνο του καρκίνο. Σύμφωνα με το National Cancer Institute, τα στοιχεία που συνδέουν άμεσα το στρες με την επιβίωση παραμένουν συνολικά αδύναμα. Η υπνοθεραπευτική διαδικασία δεν αναζητά, επομένως, «ποιο συναίσθημα δημιούργησε τον καρκίνο». Εξετάζει τι βιώνει ο άνθρωπος τώρα, ποιες παλαιότερες εμπειρίες μπορεί να έχουν ενεργοποιηθεί και τι χρειάζεται ώστε να αισθανθεί περισσότερο ασφαλής, σταθερός και υποστηριγμένος.

Οι Συχνότερες Ψυχολογικές Επιβαρύνσεις

Η διάγνωση μπορεί επίσης να επανενεργοποιήσει παλαιότερες εμπειρίες απώλειας, εγκατάλειψης, κακοποίησης, απόρριψης ή αβοηθησίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παλαιότερα τραύματα προκάλεσαν τη νόσο. Σημαίνει ότι το καινούργιο σοκ μπορεί να αγγίξει ήδη ευάλωτα σημεία της προσωπικής ιστορίας και να αυξήσει την ανάγκη για προσεκτική υποστήριξη. Παρότι δεν υπάρχει ένα κοινό ψυχολογικό προφίλ, υπάρχουν εμπειρίες που εμφανίζονται συχνά μετά τη διάγνωση ή κατά τη διάρκεια της ογκολογικής φροντίδας:

• σοκ, αποσύνδεση ή δυσκολία αποδοχής της διάγνωσης,
• φόβος για τις εξετάσεις, τον πόνο, τις παρενέργειες ή το μέλλον,
• θυμός για όσα έχουν συμβεί και για την απώλεια της προηγούμενης καθημερινότητας,
• βαθιά λύπη και πένθος για τις αλλαγές στο σώμα και στη ζωή,
• ενοχή απέναντι στην οικογένεια ή στους ανθρώπους που προσφέρουν φροντίδα,
• απώλεια ελέγχου και αίσθημα αδυναμίας,
• μοναξιά, ακόμη και όταν υπάρχει οικογενειακή υποστήριξη,
• αλλαγές στην εικόνα του σώματος, στη σεξουαλικότητα και στην αυτοεκτίμηση,
• δυσκολία ύπνου, ένταση, ευερεθιστότητα και σωματική υπερδιέγερση,
• φόβος θανάτου ή αγωνία σχετικά με το νόημα της ζωής,
• φόβος υποτροπής μετά την ολοκλήρωση των ιατρικών παρεμβάσεων.

Πώς Μπορεί να Βοηθήσει η Κλινική Υπνοθεραπεία

Η Κλινική Υπνοθεραπεία δεν περιορίζεται στη χαλάρωση. Συνδυάζει την εστιασμένη προσοχή με τον θεραπευτικό διάλογο, τη νοερή απεικόνιση, την επεξεργασία συναισθημάτων και εξατομικευμένες τεχνικές. Μέσα σε ένα ασφαλές πλαίσιο, ο άνθρωπος μπορεί να προσεγγίσει όσα βιώνει χωρίς να χρειάζεται να δείχνει συνεχώς δυνατός ή αισιόδοξος. Η διάγνωση μπορεί επίσης να επανενεργοποιήσει παλαιότερες εμπειρίες απώλειας, εγκατάλειψης, κακοποίησης, απόρριψης ή αβοηθησίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παλαιότερα τραύματα προκάλεσαν τη νόσο. Σημαίνει ότι το καινούργιο σοκ μπορεί να αγγίξει ήδη ευάλωτα σημεία της προσωπικής ιστορίας και να αυξήσει την ανάγκη για προσεκτική υποστήριξη. Η διαδικασία μπορεί να συμβάλει:

• στη διαχείριση του αρχικού σοκ και της αβεβαιότητας,
• στη μείωση του άγχους πριν από εξετάσεις και ιατρικές διαδικασίες,
• στη ρύθμιση της σωματικής έντασης και της υπερδιέγερσης,
• στην αναγνώριση και ασφαλή έκφραση του θυμού και της λύπης,
• στην επεξεργασία παλαιότερων τραυματικών εμπειριών που επανενεργοποιήθηκαν,
• στη διαχείριση του φόβου, του πόνου και της προσδοκίας του πόνου,
• στην υποστήριξη του ύπνου και της βαθύτερης ανάπαυσης,
• στην αντιμετώπιση της κόπωσης και της ψυχικής εξάντλησης,
• στην ενίσχυση της αυτοσυμπόνιας και της φροντίδας του εαυτού,
• στη διαμόρφωση υγιών ορίων και στην αποδοχή βοήθειας,
• στην προσαρμογή στις αλλαγές της εικόνας του σώματος,
• στην αποκατάσταση μιας αίσθησης εσωτερικού ελέγχου,
• στη διαχείριση του φόβου της υποτροπής,
• στην επανασύνδεση με τις σχέσεις, τις αξίες και όσα δίνουν νόημα στη ζωή.

1. Κατά τη Διάγνωση και την Έναρξη της Ογκολογικής Φροντίδας

Στις πρώτες εβδομάδες, ο άνθρωπος καλείται να επεξεργαστεί μεγάλο όγκο πληροφοριών και να λάβει σημαντικές αποφάσεις ενώ μπορεί να βρίσκεται ακόμη σε κατάσταση σοκ. Είναι πιθανό να αισθάνεται ότι όλα συμβαίνουν πολύ γρήγορα ή ότι ακούει τις πληροφορίες χωρίς να μπορεί πραγματικά να τις αφομοιώσει. Σε αυτό το στάδιο, η Κλινική Υπνοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη σταθεροποίηση, στη μείωση της έντασης και στην αποκατάσταση μιας βασικής αίσθησης ασφάλειας. Προτεραιότητα δεν είναι η άμεση και βαθιά διερεύνηση κάθε παλαιότερου τραύματος, αλλά η ενίσχυση των διαθέσιμων ψυχικών πόρων, η οργάνωση των σκέψεων και η δυνατότητα του ανθρώπου να επικοινωνεί καθαρότερα τις ανάγκες και τις ερωτήσεις του.

2. Κατά τη Διάρκεια των Ιατρικών Παρεμβάσεων

Η αναμονή μιας εξέτασης, μιας χειρουργικής επέμβασης, μιας συνεδρίας χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας μπορεί να ενεργοποιεί έντονο άγχος. Ορισμένοι άνθρωποι φοβούνται τον πόνο ή τις παρενέργειες, ενώ άλλοι αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο του σώματος και της καθημερινότητάς τους. Μέσω της εστιασμένης αναπνοής, της υπνωτικής χαλάρωσης, της νοερής απεικόνισης και της εκπαίδευσης στην αυτοΰπνωση μπορεί να ενισχυθεί η αίσθηση ηρεμίας και προσωπικής συμμετοχής. Οι τεχνικές αυτές δεν καταπολεμούν τα καρκινικά κύτταρα, αλλά μπορούν να βοηθήσουν τον άνθρωπο να βιώσει ορισμένες ιατρικές διαδικασίες με λιγότερη ψυχική ένταση. Τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία για την ύπνωση στην ογκολογική φροντίδα αφορούν κυρίως τη διαχείριση του άγχους και του πόνου που σχετίζονται με διαγνωστικές, επεμβατικές ή χειρουργικές διαδικασίες. Για άλλες εφαρμογές τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, αλλά παραμένουν πιο περιορισμένα και χρειάζονται περισσότερες μελέτες.

3. Μετά τη Χειρουργική Επέμβαση

Μετά το χειρουργείο μπορεί να υπάρχουν πόνος, ναυτία, κόπωση, φόβος, αλλαγές στην εικόνα του σώματος και δυσκολία αποδοχής της νέας πραγματικότητας. Η υπνοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μείωση της συναισθηματικής έντασης, την υποστήριξη της ανάπαυσης και την τροποποίηση της υποκειμενικής εμπειρίας του πόνου, πάντοτε σε συνδυασμό με την ιατρική αναλγησία και τις οδηγίες της θεραπευτικής ομάδας. Παράλληλα, μπορεί να υποστηρίξει τον άνθρωπο καθώς πενθεί ό,τι άλλαξε, επανασυνδέεται σταδιακά με το σώμα του και ανακτά την εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του. Η διαδικασία δεν επιβάλλει την αποδοχή ούτε απαιτεί από τον άνθρωπο να αισθάνεται ευγνωμοσύνη ή θετικότητα. Δημιουργεί χώρο και για τα δύσκολα ή αντιφατικά συναισθήματα.

4. Πόνος, Ναυτία, Κόπωση και Δυσκολίες Ύπνου

Η Υπνοθεραπεία μπορεί να αλλαξει θετικά τον τρόπο με τον οποίο κατευθύνεται η προσοχή και ερμηνεύονται ορισμένες σωματικές αισθήσεις. Στη διαχείριση του πόνου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μειωθεί η ένταση, η δυσφορία ή ο φόβος που συνοδεύει την αίσθηση. Δεν εγγυάται πλήρη αναλγησία και δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική αντιμετώπιση. Υπάρχουν επίσης μελέτες που εξετάζουν τη χρήση της ύπνωσης για τη ναυτία, την κόπωση, την αϋπνία και τη συναισθηματική δυσφορία. Τα ευρήματα είναι υποσχόμενα σε ορισμένες ομάδες ασθενών, αλλά δεν είναι εξίσου ισχυρά για όλα τα συμπτώματα ή όλα τα είδη καρκίνου. Γι’ αυτό κάθε εφαρμογή χρειάζεται να είναι εξατομικευμένη και να παρουσιάζεται με ρεαλιστικές προσδοκίες.

5. Η Νοερή Απεικόνιση ως Μέσο Ηρεμίας και Ενδυνάμωσης

Κατά την ύπνωση μπορούν να χρησιμοποιηθούν εικόνες ασφάλειας, φροντίδας, ανάπαυσης και εσωτερικής σταθερότητας. Ο άνθρωπος μπορεί να φαντάζεται έναν προστατευμένο χώρο, μια ήρεμη παρουσία, τη συνεργασία με την ιατρική του ομάδα ή το σώμα του να δέχεται τη φροντίδα που χρειάζεται. Δεν είναι απαραίτητο να παρουσιάζεται το σώμα σαν πεδίο μάχης ούτε να χρησιμοποιούνται εικόνες στις οποίες κύτταρα επιτίθενται και καταστρέφουν τον όγκο. Για κάποιους ανθρώπους τέτοιοι συμβολισμοί μπορεί να είναι ενδυναμωτικοί, για άλλους όμως μπορεί να αυξάνουν την ένταση ή να δημιουργούν την προσδοκία ότι η σκέψη καθορίζει την πορεία της νόσου. Η νοερή απεικόνιση προσαρμόζεται στον συμβολικό κόσμο, στις ανάγκες και στις προτιμήσεις κάθε ανθρώπου. Στόχος της είναι να υποστηρίζει την ηρεμία, την αίσθηση προστασίας και την ενεργοποίηση των ψυχικών αποθεμάτων.

6. Η Επεξεργασία του Θυμού, της Λύπης και του Ψυχικού Σοκ

Ο θυμός μπορεί να αφορά την αδικία της διάγνωσης, την αλλαγή της ζωής, τις απώλειες, τις σχέσεις ή εμπειρίες του παρελθόντος. Η θεραπευτική επεξεργασία δεν επιδιώκει να εξαφανίσει ή να «αποτοξινώσει» τον θυμό σαν να ήταν δηλητήριο. Βοηθά τον άνθρωπο να τον αναγνωρίσει, να καταλάβει τι χρειάζεται να εκφράσει ή να προστατεύσει και να του δώσει ασφαλή διέξοδο χωρίς να στρέφεται εναντίον του εαυτού ή των άλλων. Η λύπη αντιμετωπίζεται ως φυσική αντίδραση στην απώλεια, στην αβεβαιότητα και στις αλλαγές που έχει επιφέρει η ασθένεια. Δεν χρειάζεται να καταπιέζεται ούτε να αντικαθίσταται βιαστικά από θετικές σκέψεις. Μέσα στην υπνοθεραπευτική διαδικασία μπορεί να υπάρξει χώρος για το πένθος, την αποδοχή και τη σταδιακή επανασύνδεση με τη ζωή. Όταν υπάρχει ψυχικό σοκ, προτεραιότητα έχει η σταθεροποίηση και όχι η βίαιη αναβίωση του γεγονότος. Η διερεύνηση τραυματικών εμπειριών χρειάζεται να γίνεται με προσοχή, στον κατάλληλο χρόνο και σύμφωνα με τις αντοχές του ανθρώπου. Η ύπνωση δεν χρησιμοποιείται για την παραγωγή ή την επιβεβαίωση υποτιθέμενων αναμνήσεων.

7. Υγιή Όρια, Αυτοφροντίδα και Διαπροσωπικές Σχέσεις

Για ορισμένους ανθρώπους, η ασθένεια γίνεται αφορμή να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο σχετίζονται με τον εαυτό τους και τους άλλους. Μπορεί να αντιληφθούν ότι για χρόνια παραμελούσαν τις ανάγκες τους, δυσκολεύονταν να θέσουν όρια, προσπαθούσαν συνεχώς να ικανοποιούν τους άλλους ή αναλάμβαναν υπερβολική ευθύνη για την ευτυχία τους. Η διερεύνηση αυτών των μοτίβων μπορεί να είναι βαθιά ωφέλιμη, όχι επειδή τα μοτίβα προκάλεσαν τον καρκίνο, αλλά επειδή η αλλαγή τους μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής από εδώ και πέρα. Ο άνθρωπος μπορεί να μάθει να ζητά βοήθεια, να εκφράζει καθαρότερα τις ανάγκες του, να προστατεύει την ενέργειά του και να διαμορφώνει σχέσεις με περισσότερο σεβασμό και αμοιβαιότητα. Η αγάπη προς τον εαυτό δεν αποτελεί «φάρμακο» κατά του καρκίνου. Αποτελεί, όμως, έναν διαφορετικό τρόπο να κατοικεί ο άνθρωπος μέσα στο σώμα και στη ζωή του: με περισσότερη φροντίδα, λιγότερη ενοχή, καθαρότερα όρια και μεγαλύτερη αποδοχή των πραγματικών του αναγκών.

8. Μετά την Ολοκλήρωση της Ογκολογικής Παρέμβασης

Η ολοκλήρωση των ιατρικών παρεμβάσεων δεν σημαίνει πάντοτε ότι τελειώνει και η ψυχική δοκιμασία. Για αρκετούς ανθρώπους τότε γίνεται εντονότερος ο φόβος της υποτροπής. Κάθε πόνος, εξέταση ή ιατρικό ραντεβού μπορεί να επαναφέρει το άγχος και την αίσθηση ότι η απειλή παραμένει διαρκώς παρούσα. Η υπνοθεραπευτική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να διακρίνει την πραγματική ανάγκη για ιατρικό έλεγχο από την αγχώδη παρακολούθηση κάθε σωματικής αίσθησης. Μπορεί να υποστηρίξει την επιστροφή στην καθημερινότητα, στις σχέσεις, στη δημιουργικότητα και στα σχέδια που είχαν ανασταλεί. Η Κλινική Υπνοθεραπεία δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι ο καρκίνος δεν θα επανεμφανιστεί. Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία ότι η ύπνωση, η ψυχολογική υποστήριξη ή η θετική σκέψη εμποδίζουν την υποτροπή ή παρατείνουν την επιβίωση. Επιπλέον, μια πιθανή υποτροπή δεν αποτελεί αποτυχία της Υπνοθεραπείας, της θετικής σκέψης ή του ίδιου του ανθρώπου. Η διαδικασία μπορεί, όμως, να βοηθήσει τον άνθρωπο:

• να ακολουθεί το πρόγραμμα ιατρικής παρακολούθησης χωρίς πανικό ή αποφυγή,
• να συνεργάζεται καλύτερα με την ιατρική ομάδα,
• να διατηρεί υποστηρικτικές καθημερινές συνήθειες,
• να αναγνωρίζει τι μπορεί και τι δεν μπορεί να ελέγξει,
• να μη βιώνει κάθε σωματική αίσθηση ως απόδειξη υποτροπής,
• να επενδύσει ξανά στις σχέσεις, στη δημιουργικότητα και στα προσωπικά του σχέδια,
• να αντιμετωπίζει τον χρόνο όχι μόνο ως απειλή αλλά και ως διαθέσιμη ζωή.

9. Σε Περίπτωση Υποτροπής ή Προχωρημένο Στάδιο της Νόσου

Όταν η νόσος βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, η Κλινική Υπνοθεραπεία μπορεί να προσφέρει υποστήριξη απέναντι στον φόβο, στην υπαρξιακή αγωνία, στην απώλεια ελέγχου και στις αλλαγές των σχέσεων. Μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να εκφράσει όσα χρειάζεται, να ολοκληρώσει σημαντικές συζητήσεις και να συνδεθεί με τις αξίες, τις αναμνήσεις και τους ανθρώπους που δίνουν νόημα στη ζωή του. Σε αυτό το στάδιο, ο στόχος δεν είναι η επιβολή της αισιοδοξίας. Είναι η ανακούφιση, η αξιοπρέπεια, η παρουσία, η σύνδεση και η δυνατότητα του ανθρώπου να διατηρεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αίσθηση επιλογής και εσωτερικής συνοχής. Η υπαρξιακή και νοηματοκεντρική ψυχολογική υποστήριξη έχει συνδεθεί σε μελέτες με βελτίωση της ποιότητας ζωής, της πνευματικής ευεξίας και της αίσθησης νοήματος σε ανθρώπους με προχωρημένο καρκίνο. Η ύπνωση στην ανακουφιστική φροντίδα παραμένει ένας εξελισσόμενος ερευνητικός τομέας. Μπορεί να χρησιμοποιείται για χαλάρωση, αίσθηση ελέγχου και πιθανή ανακούφιση ορισμένων συμπτωμάτων, αλλά η επιστημονική τεκμηρίωση είναι ακόμη περιορισμένη και δεν επιτρέπει γενικευμένες υποσχέσεις.

10. Από τη Συναισθηματική Ένταση στην Εσωτερική Ηρεμία

Ο φόβος, ο θυμός, η λύπη και η απογοήτευση είναι συναισθήματα που μπορεί να εμφανιστούν μετά τη διάγνωση ή κατά τη διάρκεια της ογκολογικής φροντίδας. Η παρουσία τους δεν σημαίνει αδυναμία ούτε ότι ο άνθρωπος διαχειρίζεται λανθασμένα την κατάστασή του. Όταν, όμως, παραμένουν ιδιαίτερα έντονα ή κατακλύζουν την καθημερινότητά του, είναι σημαντικό να αποκτήσουν έναν ασφαλή χώρο επεξεργασίας. Στόχος της Κλινικής Υπνοθεραπείας δεν είναι ούτε η καταπίεση του θυμού ούτε η ανεξέλεγκτη εκτόνωσή του. Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία μπορώ να σας βοηθήσω να αναγνωρίσετε τι βρίσκεται πίσω από αυτόν: φόβος, αίσθημα αδικίας, απώλεια ελέγχου, ματαίωση, εξάντληση, ανάγκη προστασίας ή δυσκολία να εκφράσετε όσα χρειάζεστε. Με τη βοήθεια της υπνωτικής χαλάρωσης, της εστιασμένης προσοχής και της επεξεργασίας των εσωτερικών αντιδράσεων, μπορεί σταδιακά να μειωθεί η σωματική ένταση που συνοδεύει τον θυμό. Δημιουργείται έτσι περισσότερος εσωτερικός χώρος, ώστε ο άνθρωπος να μη λειτουργεί αποκλειστικά μέσα από την άμεση αντίδραση, αλλά να μπορεί να επιλέγει πώς θέλει να εκφράσει όσα αισθάνεται.

Ο θυμός μπορεί να μετασχηματιστεί σε καθαρότερη επικοινωνία, διεκδίκηση, αυτοπροστασία και υγιή όρια. Αντίστοιχα, ο φόβος και η λύπη μπορούν να προσεγγιστούν χωρίς να καταπιέζονται και χωρίς να κυριαρχούν σε κάθε στιγμή της ζωής. Ο άνθρωπος μαθαίνει να αναγνωρίζει το συναίσθημά του, να κατανοεί το μήνυμά του και να το διαχειρίζεται με έναν τρόπο που δεν στρέφεται εναντίον του εαυτού ή των σχέσεών του. Η εσωτερική ηρεμία δεν σημαίνει απουσία συναισθημάτων ούτε τεχνητή αισιοδοξία. Σημαίνει ότι ο άνθρωπος μπορεί να παραμένει σε επαφή με όσα βιώνει χωρίς να κατακλύζεται από αυτά. Αυτή η σταδιακή μετάβαση από τη συναισθηματική ένταση σε μεγαλύτερη σταθερότητα, καθαρότητα και γαλήνη αποτελεί έναν από τους ουσιαστικούς στόχους της υπνοθεραπευτικής υποστήριξης. Η καλλιέργεια της εσωτερικής ηρεμίας δεν αποτελεί υπόσχεση αλλαγής της ιατρικής έκβασης. Μπορεί, όμως, να βελτιώσει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος βιώνει τη θεραπευτική του διαδρομή, σχετίζεται με τον εαυτό του και αντιμετωπίζει τις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Μια Εξατομικευμένη και Υπεύθυνη Διαδικασία

Κάθε άνθρωπος, κάθε διάγνωση και κάθε στάδιο χρειάζονται διαφορετική υποστήριξη ώστε, μέσα σε μια απαιτητική πραγματικότητα, να μη χάσει την επαφή με τον εαυτό του, την αξιοπρέπειά του, τις σχέσεις του και όλα όσα εξακολουθούν να δίνουν νόημα στη ζωή του. Η διαδικασία διαμορφώνεται σύμφωνα με την κατάσταση της υγείας, το προσωπικό ιστορικό, τις ανάγκες, τις αντοχές και τους προσωπικούς στόχους του ανθρώπου.

Βιβλιογραφία και Επιστημονικές Πηγές

• National Cancer Institute. What Is Cancer?
• National Cancer Institute. Stress and Cancer
• World Health Organization. Cancer
• American Cancer Society. Common Questions About Causes of Cancer
• Grassi L, et al. (2023). Anxiety and depression in adult cancer patients: ESMO Clinical Practice Guideline. ESMO Open, 8(2), 101155.
• Andersen BL, et al. (2023). Management of Anxiety and Depression in Adult Survivors of Cancer: ASCO Guideline Update. Journal of Clinical Oncology.
• Carlson LE, et al. (2023). Integrative Oncology Care of Symptoms of Anxiety and Depression in Adults With Cancer: Society for Integrative Oncology–ASCO Guideline. Journal of Clinical Oncology.
• Bower JE, et al. (2024). Management of Fatigue in Adult Survivors of Cancer: ASCO–Society for Integrative Oncology Guideline Update. Journal of Clinical Oncology.
• Vayne-Bossert P. (2024). Hypnosis for Symptom Management in Adult Cancer Patients: What Is the Evidence?. Current Treatment Options in Oncology, 25, 135–147.
• Cramer H, et al. (2015). Hypnosis in Breast Cancer Care: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Integrative Cancer Therapies, 14(1), 5–15.
• Montgomery GH, et al. (2007). A Randomized Clinical Trial of a Brief Hypnosis Intervention to Control Side Effects in Breast Surgery Patients. Journal of the National Cancer Institute, 99(17), 1304–1312.
• Tauber NM, et al. (2019). Effect of Psychological Intervention on Fear of Cancer Recurrence: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Clinical Oncology, 37(31), 2899–2915.
• Wei F, et al. (2024). Cognitive-behavioural therapy effectiveness for fear of cancer recurrence: a systematic review and meta-analysis.
• Breitbart W, et al. (2018). Individual Meaning-Centered Psychotherapy for Psychological and Existential Distress in Advanced Cancer. Cancer, 124(15), 3231–3239.
• Spiegel D, et al. (2007). Effects of Supportive-Expressive Group Therapy on Survival of Patients With Metastatic Breast Cancer. Cancer, 110(5), 1130–1138.
• Vayne-Bossert P. (2025). Is There a Role for Hypnosis in Palliative Care?. Palliative Care and Social Practice.