Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου

Τι είναι το IBS (Irritable Bowel Syndrome)

---

Το IBS προέρχεται από τον αγγλικό όρο Irritable Bowel Syndrome και στα ελληνικά σημαίνει Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (ΣΕΕ). Είναι μια χρόνια διαταραχή  μεταξύ εντέρου και εγκεφάλου, με κύρια χαρακτηριστικά τον επαναλαμβανόμενο κοιλιακό πόνο, τη δυσφορία και τις αλλαγές στις κενώσεις. Μπορεί να εμφανίζεται κυρίως με δυσκοιλιότητα (IBS-C), με διάρροια (IBS-D), με εναλλαγή των δύο (IBS-M) ή χωρίς σαφή κατάταξη. Ο παλιότερος όρος «σπαστική κολίτιδα» δεν είναι ακριβής, επειδή το IBS δεν είναι κολίτιδα και δεν προκαλεί τη φλεγμονή ή την οργανική βλάβη που συναντάται στη νόσο Crohn ή στην ελκώδη κολίτιδα. Η ένταση διαφέρει σημαντικά και συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• κοιλιακός πόνος, δυσφορία, κράμπες ή σπασμοί,
• διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγή των δύο,
• φούσκωμα και αυξημένα αέρια,
• επιτακτική ανάγκη για τουαλέτα,
• αίσθηση ατελούς κένωσης,
• μεταβολές στη συχνότητα ή στη μορφή των κοπράνων,
• βλέννα στα κόπρανα,
• ναυτία, δυσπεψία ή κόπωση σε ορισμένους ανθρώπους

Διάγνωση και Κριτήρια Rome V

---

Η διάγνωση γίνεται από γιατρό ή γαστρεντερολόγο με βάση τα συμπτώματα, το ιστορικό, την κλινική εξέταση και, όταν χρειάζεται, συγκεκριμένες εξετάσεις. Τα νεότερα διεθνή κριτήρια είναι τα Rome V, τα οποία παρουσιάστηκαν το 2026. Συνοπτικά, περιγράφουν επαναλαμβανόμενο αλλά όχι συνεχές κοιλιακό πόνο ή δυσφορία, κατά μέσο όρο τουλάχιστον τρεις ημέρες τον μήνα κατά τους τελευταίους τρεις μήνες, σε συνδυασμό με τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα:

• σχέση των συμπτωμάτων με την αφόδευση,
• αλλαγή στη συχνότητα των κενώσεων,
• αλλαγή στη μορφή των κοπράνων

Ποιος Δημιούργησε τα Κριτήρια Rome

---

Η λέξη «Rome» δεν είναι το όνομα κάποιου γιατρού. Τα κριτήρια πήραν το όνομά τους από τη Ρώμη, όπου μια διεθνής ομάδα ειδικών παρουσίασε τις πρώτες προτάσεις της το 1988. Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξή τους είχαν οι γαστρεντερολόγοι W. Grant Thompson και Douglas A. Drossman, μαζί με πολλούς επιστήμονες από διαφορετικές χώρες. Σήμερα η Rome Foundation συντονίζει τις διεθνείς επιτροπές που ανανεώνουν τα κριτήρια. Τα Rome V δημιουργήθηκαν με τη συμμετοχή περισσότερων από 140 ειδικών από 27 χώρες· δεν αποτελούν έργο ενός μόνο ανθρώπου.

Η Σύνδεση Εντέρου–Εγκεφάλου και η Σχέση με το Άγχος, τις Κρίσεις Πανικού και την Κατάθλιψη

---

Το IBS μπορεί να συνυπάρχει με άγχος, κρίσεις πανικού ή κατάθλιψη. Η σχέση είναι αμφίδρομη: μέσω των νευρικών, ορμονικών και ανοσολογικών οδών του άξονα εντέρου και εγκεφάλου, το στρες και το άγχος μπορούν να επηρεάσουν την κινητικότητα του εντέρου, τις εκκρίσεις, τη σπλαχνική ευαισθησία και την αντίληψη του πόνου, ενώ τα απρόβλεπτα ή έντονα συμπτώματα μπορούν να αυξήσουν την ανησυχία, τον φόβο, την πιθανότητα πανικού ή την πεσμένη διάθεση. Το άτομο μπορεί να παρακολουθεί διαρκώς τις σωματικές αισθήσεις και να σκέφτεται: «Θα χρειαστώ τουαλέτα;», «Θα μπορέσω να ταξιδέψω;», «Τι θα συμβεί αν φάω έξω;». Αυτή η αυξημένη επαγρύπνηση μπορεί να διατηρεί έναν κύκλο άγχους, σωματικής έντασης και εντονότερης αντίληψης των συμπτωμάτων. Η συνύπαρξη αυτών των δυσκολιών δεν σημαίνει ότι το IBS είναι «μόνο ψυχολογικό».To IBS μπορεί να έχει ψυχοσωματική διάσταση, καθώς βιολογικοί, νευρολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες αλληλοεπιδρούν.

Για κάποιους ανθρώπους τα συμπτώματα είναι περιστασιακά, ενώ για άλλους μπορεί να γίνουν καθημερινά και εξουθενωτικά. Ίσως οργανώνετε τις μετακινήσεις, τα γεύματα ή τις εξόδους σας με τη σκέψη της πλησιέστερης τουαλέτας ή αποφεύγετε πράγματα που αγαπάτε, επειδή φοβάστε μήπως εμφανιστεί μια ξαφνική ανάγκη για κένωση. Όλη αυτή η αγωνία μπορεί να γίνει πολύ κουραστική και να κλονίσει την εμπιστοσύνη στο σώμα σας. Τα συμπτώματά σας, όμως, είναι πραγματικά, δεν είναι ούτε η ιδέα σας ούτε υπερβολή. Για τον λόγο αυτό, η φροντίδα μπορεί να είναι πληρέστερη όταν εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο και εξατομικευμένο πρόγραμμα, το οποίο συνδυάζει την ιατρική παρακολούθηση, τη διατροφική υποστήριξη και την υπνοθεραπεία. Όταν το άγχος και η συναισθηματική ένταση εκφράζονται έντονα μέσα από το σώμα, μπορεί επιπλέον να αξιοποιηθεί η Σωματοσυναισθηματική Αποφόρτιση (SomatoEmotional Release) ως συμπληρωματική προσέγγιση.

Υπνοθεραπεία Εστιασμένη στο Έντερο

---

Η υπνοθεραπεία εστιασμένη στο έντερο δηλαδή ή υπνοθεραπεία για τη ρύθμιση του άξονα εντέρου–εγκεφάλου, είναι η ελληνική απόδοση του όρου Gut-Directed Hypnotherapy. Χρησιμοποιεί κατάσταση ήρεμης, εστιασμένης προσοχής, μαζί με νοητικές εικόνες, μεταφορές και θεραπευτικές προτάσεις προσαρμοσμένες στη λειτουργία του πεπτικού. Δεν αντιμετωπίζει τα συμπτώματα ως φανταστικά. Στόχος είναι να υποστηρίξει έναν πιο ήρεμο τρόπο επικοινωνίας μεταξύ νευρικού συστήματος και εντέρου.

Η υπνοθεραπεία μπορεί να συμβάλει:

• στη μείωση του κοιλιακού πόνου, της δυσφορίας και των σπασμών,
• στη μείωση του φουσκώματος και της επιτακτικής ανάγκης για κένωση,
• στη ρύθμιση της σπλαχνικής υπερευαισθησίας και της αντίληψης του πόνου,
• στην υποστήριξη ενός πιο ήρεμου ρυθμού λειτουργίας του πεπτικού,
• στη μείωση του άγχους που συνδέεται με το φαγητό, την τουαλέτα και τις μετακινήσεις,
• στην καλύτερη διαχείριση του στρες που πυροδοτεί ή επιδεινώνει τα συμπτώματα,
• στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της εμπιστοσύνης προς το σώμα,
• στην επιστροφή σε δραστηριότητες που είχαν περιοριστεί,
• στη βελτίωση της καθημερινής λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.

Ο Καθηγητής Peter Whorwell και το Πρωτόκολλο του Manchester

---

Ο Peter J. Whorwell είναι Βρετανός γαστρεντερολόγος και Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. Δημιούργησε μια εξειδικευμένη μονάδα για τις διαταραχές εντέρου–εγκεφάλου και υπήρξε πρωτοπόρος στην επιστημονική μελέτη της υπνοθεραπείας για το IBS. Έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 350 επιστημονικές εργασίες και κεφάλαια και ήταν ένας από τους δημιουργούς του συστήματος αξιολόγησης της σοβαρότητας του IBS, γνωστού ως IBS-SSS. Το 1984 δημοσίευσε στο The Lancet, μαζί με τους A. Prior και E. B. Faragher, μία από τις πρώτες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες υπνοθεραπείας για σοβαρό και ανθεκτικό IBS. Το έργο της ομάδας του εξελίχθηκε στο Πρωτόκολλο του Manchester, το οποίο δεν περιορίζεται στη γενική χαλάρωση: χρησιμοποιεί ειδικές θεραπευτικές εικόνες και προτάσεις για την άνεση, την ευαισθησία και τον ρυθμό λειτουργίας του εντέρου, μαζί με εξάσκηση αυτοΰπνωσης.

Σε μεταγενέστερη κλινική καταγραφή 1.000 ασθενών της ομάδας του Μάντσεστερ, το 76% πέτυχε την προκαθορισμένη κλινικά σημαντική μείωση στη βαθμολογία των συμπτωμάτων. Σε μελέτη μακροχρόνιας παρακολούθησης, το 81% εκείνων που είχαν αρχικά ανταποκριθεί διατήρησε τη βελτίωσή του με την πάροδο του χρόνου. Πρόκειται για αποτελέσματα συγκεκριμένων μελετών και όχι για εγγύηση ατομικού αποτελέσματος. Νεότερη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση του 2025, με 12 μελέτες και 1.158 συμμετέχοντες, έδειξε ότι η υπνοθεραπεία εστιασμένη στο έντερο μπορεί να βελτιώσει τα συνολικά συμπτώματα και τον κοιλιακό πόνο. Η μέθοδος περιλαμβάνεται επίσης στις κλινικές οδηγίες του ACG και της British Society of Gastroenterology.

Τι Συμβαίνει σε μια Συνεδρία

---

Πριν ξεκινήσουμε, συζητάμε το ιατρικό και προσωπικό ιστορικό, τα συμπτώματα, τους παράγοντες που τα επιδεινώνουν και τους στόχους σας. Η διαδικασία εξηγείται με σαφήνεια και προσαρμόζεται στον δικό σας ρυθμό. Κατά την ύπνωση κάθεστε ή ξαπλώνετε άνετα και ακούτε τη φωνή μου. Δεν κοιμάστε και δεν χάνετε τον έλεγχο. Παραμένετε ενήμεροι, μπορείτε να μιλήσετε, να κινηθείτε ή να διακόψετε οποιαδήποτε στιγμή. Δεν χρειάζεται να φτάσετε σε «βαθιά ύπνωση» και δεν σας ζητείται να αποκαλύψετε ή να κάνετε κάτι που δεν επιθυμείτε. Ανάλογα με τις ανάγκες σας, οι συνεδρίες μπορεί να περιλαμβάνουν:

• αναπνοή και μυϊκή χαλάρωση,
• θεραπευτικές εικόνες για έναν πιο ήρεμο ρυθμό του πεπτικού,
• διαχείριση φόβου, επείγουσας ανάγκης και άγχους αναμονής,
• ενίσχυση αυτοπεποίθησης και αίσθησης ασφάλειας,
• σταδιακή επιστροφή σε γεύματα, μετακινήσεις ή κοινωνικές δραστηριότητες,
• επεξεργασία σχετικών συναισθηματικών παραγόντων, μόνο όταν είναι χρήσιμο και με τη συγκατάθεσή σας.

Σωματική Επίγνωση και Κρανιοϊερή Προσέγγιση

---

Όταν το IBS συνοδεύεται από έντονη σωματική ένταση, υπερδιέγερση, δυσκολία χαλάρωσης ή ψυχοσωματική επιβάρυνση, συστήνεται η κρανιοϊερή προσέγγιση. Πρόκειται για μια ήπια σωματική τεχνική την οποία χρησιμοποιώ με στόχο την καλλιέργεια της σωματικής επίγνωσης, τη χαλάρωση και την ενίσχυση της αίσθησης ασφάλειας μέσα στο σώμα. Μετά από παρατεταμένο στρες, δύσκολες εμπειρίες ή τραύμα, το νευρικό σύστημα μπορεί να έχει μάθει να παραμένει σε επιφυλακή. Αυτό μπορεί να γίνεται αισθητό ως σφίξιμο, ρηχή αναπνοή, αυξημένη ευαισθησία, δυσκολία ηρεμίας ή αυτόματες σωματικές αντιδράσεις. Συχνά περιγράφουμε αυτή την εμπειρία μεταφορικά ως «μνήμη του σώματος». Δεν σημαίνει ότι το τραύμα έχει αποθηκευτεί κυριολεκτικά στους ιστούς, αλλά ότι ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα μπορεί να έχουν διατηρήσει μαθημένα πρότυπα προστασίας και αντίδρασης. Η ήρεμη επαφή με τις εσωτερικές αισθήσεις, όπως η αναπνοή, η ένταση, η θερμοκρασία και η κίνηση, μπορεί να βοηθήσει το άτομο να αναγνωρίζει νωρίτερα τα μηνύματα του σώματός του και να ανταποκρίνεται με περισσότερη επιλογή και λιγότερο φόβο.

Πόσες Συνεδρίες Χρειάζονται

---

Προσφέρεται ένας βασικός κύκλος έξι εξατομικευμένων συνεδριών, συνήθως σε εβδομαδιαία βάση. Η διάρκεια προσαρμόζεται στο ιστορικό, στη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, στις ανάγκες και στην ανταπόκριση κάθε ανθρώπου. Κάποιοι παρατηρούν αλλαγές νωρίς, ενώ άλλοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Η εξατομίκευση έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν εφαρμόζεται ένα ίδιο έτοιμο κείμενο σε όλους και δεν δίνεται υπόσχεση συγκεκριμένου αποτελέσματος.

Ένα Ασφαλές Επόμενο Βήμα

---

Αν έχετε ήδη διαγνωστεί με Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου και θέλετε να εξετάσουμε αν η κλινική υπνοθεραπεία και ι σωματική επίγνωση είναι κατάλληλη για εσάς, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου για μια πρώτη ενημέρωση. Θα συζητήσουμε τις ανάγκες σας, θα απαντήσω στις ερωτήσεις σας και θα σας εξηγήσω με σαφήνεια πώς μπορεί να διαμορφωθεί η συνεργασία μας.

Ασφάλεια και Ιατρική Παρακολούθηση

Η υπνοθεραπεία είναι συμπληρωματική προσέγγιση. Δεν αντικαθιστά τη διάγνωση και την παρακολούθηση από γιατρό ή γαστρεντερολόγο, τη διατροφική φροντίδα ή τη φαρμακευτική αγωγή όταν χρειάζονται. Πριν από την έναρξη είναι σημαντικό να υπάρχει ιατρική διάγνωση του IBS.

Επιλεγμένες Επιστημονικές Πηγές

• Adler, E. C., Levine, E. H., Ibarra, A. N., Boparai, E. S., Hung, Y.-Y., McCrary, Q. D., & Lee, J. K. (2025). Gut-directed hypnotherapy for irritable bowel syndrome: A systematic review and meta-analysis. Neurogastroenterology & Motility, 37(7), e70037. https://doi.org/10.1111/nmo.70037
• Ceballos-Laita, L., Ernst, E., Carrasco-Uribarren, A., Cabanillas-Barea, S., Esteban-Pérez, J., & Jiménez-del-Barrio, S. (2024). Is craniosacral therapy effective? A systematic review and meta-analysis. Healthcare, 12(6), 679. https://doi.org/10.3390/healthcare12060679
• Complementary and Natural Healthcare Council. (n.d.). Research findings for complementary therapies. https://www.cnhc.org.uk/research-findings-for-complementary-therapies
• Forbes, A., MacAuley, S., & Chiotakakou-Faliakou, E. (2000). Hypnotherapy and therapeutic audiotape: Effective in previously unsuccessfully treated irritable bowel syndrome? International Journal of Colorectal Disease, 15(5–6), 328–334. https://doi.org/10.1007/s003840000248
• Galovski, T. E., & Blanchard, E. B. (1998). The treatment of irritable bowel syndrome with hypnotherapy. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 23(4), 219–232. https://doi.org/10.1023/A:1022209631047
• Gonsalkorale, W. M., Miller, V., Afzal, A., & Whorwell, P. J. (2003). Long term benefits of hypnotherapy for irritable bowel syndrome. Gut, 52(11), 1623–1629. https://doi.org/10.1136/gut.52.11.1623
• Harvey, R. F., Hinton, R. A., Gunary, R. M., & Barry, R. E. (1989). Individual and group hypnotherapy in treatment of refractory irritable bowel syndrome. The Lancet, 333(8635), 424–425. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(89)90013-5
• Hasan, S. S., Whorwell, P. J., Miller, V., Morris, J., & Vasant, D. H. (2021). Six vs 12 sessions of gut-focused hypnotherapy for irritable bowel syndrome: A randomized trial. Gastroenterology, 160(7), 2605–2607.e3. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2021.02.058
• Lacy, B. E., Pimentel, M., Brenner, D. M., Chey, W. D., Keefer, L. A., Long, M. D., & Moshiree, B. (2021). ACG clinical guideline: Management of irritable bowel syndrome. The American Journal of Gastroenterology, 116(1), 17–44. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000001036
• Miller, V., Carruthers, H. R., Morris, J., Hasan, S. S., Archbold, S., & Whorwell, P. J. (2015). Hypnotherapy for irritable bowel syndrome: An audit of one thousand adult patients. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 41(9), 844–855. https://doi.org/10.1111/apt.13145
• National Institute for Health and Care Excellence. (2017). Irritable bowel syndrome in adults: Diagnosis and management (Clinical Guideline CG61). Αρχική δημοσίευση το 2008. https://www.nice.org.uk/guidance/cg61
• Palsson, O. S., Turner, M. J., Johnson, D. A., Burnett, C. K., & Whitehead, W. E. (2002). Hypnosis treatment for severe irritable bowel syndrome: Investigation of mechanism and effects on symptoms. Digestive Diseases and Sciences, 47(11), 2605–2614. https://doi.org/10.1023/A:1020545017390
• Price, C. J., & Hooven, C. (2018). Interoceptive awareness skills for emotion regulation: Theory and approach of Mindful Awareness in Body-Oriented Therapy (MABT). Frontiers in Psychology, 9, 798. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00798
• Roberts, L., Wilson, S., Singh, S., Roalfe, A., & Greenfield, S. (2006). Gut-directed hypnotherapy for irritable bowel syndrome: Piloting a primary care-based randomised controlled trial. British Journal of General Practice, 56(523), 115–121. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16464325/
• Rome Foundation. (2026a). Rome V: A global framework for disorders of gut–brain interaction. https://theromefoundation.org/rome-v-a-global-framework-for-disorders-of-gut-brain-interaction/
• Rome Foundation. (2026b). Rome V clinical criteria & guidelines. https://theromefoundation.org/rome-v-clinical-criteria-guidelines/
• University of Manchester Research Explorer. (n.d.). Peter Whorwell: Biography and research profile. https://research.manchester.ac.uk/en/persons/peter.whorwell/
• Vasant, D. H., Paine, P. A., Black, C. J., Houghton, L. A., Everitt, H. A., Corsetti, M., Agrawal, A., Aziz, I., Farmer, A. D., Eugenicos, M. P., Moss-Morris, R., Yiannakou, Y., & Ford, A. C. (2021). British Society of Gastroenterology guidelines on the management of irritable bowel syndrome. Gut, 70(7), 1214–1240. https://doi.org/10.1136/gutjnl-2021-324598
• Vasant, D. H., & Whorwell, P. J. (2019). Gut-focused hypnotherapy for functional gastrointestinal disorders: Evidence-base, practical aspects, and the Manchester Protocol. Neurogastroenterology & Motility, 31(8), e13573. https://doi.org/10.1111/nmo.13573
• Whorwell, P. J., Prior, A., & Faragher, E. B. (1984). Controlled trial of hypnotherapy in the treatment of severe refractory irritable-bowel syndrome. The Lancet, 324(8414), 1232–1234. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(84)92793-4